Kamusta, Kabayan! Isa sa pinakaunang malaking gastusin mo pagdating sa Australia ay ang upa ng bahay — at kasama niyan ang tinatawag na bond. Huwag mag-alala, simple lang ito kapag naintindihan mo. Ito ang gabay mo, hakbang-hakbang.
1. Ano ba ang bond?
Ang bond ay deposito — pera na hawak bilang garantiya habang umuupa ka. Hindi ito dagdag na bayad sa landlord; proteksyon ito sakaling may hindi nabayarang upa o pinsala sa bahay pag-alis mo. Iba ang bond sa upa — magkahiwalay silang bayad.
2. Magkano ang bond?
Sa karamihan ng estado, pinakamataas na ang 4 linggong upa bilang bond. Sa Western Australia, hanggang 4 linggong upa ang puwedeng hingin, maliban kung ang upa ay lampas $1,200 kada linggo. Bukod sa bond, hanggang 2 linggong upa ang puwedeng hingin nang pauna (rent in advance) sa simula ng tenancy.
3. Saan napupunta ang bond mo?
Hindi ito tinatago ng landlord o ahente sa sarili nilang bulsa. Sa WA, inilalagak ito sa Bond Administrator (sa ilalim ng Department of Energy, Mines, Industry Regulation and Safety), at kailangan itong ilagak sa loob ng 14 araw matapos matanggap ang bayad. Pera mo pa rin iyan — mailalabas lang ito kapag may nakasulat kang pahintulot o utos ng tribunal.
4. Paano makuha pabalik ang bond?
Pag-alis mo, puwede nang i-release ang bond. Sa WA, may bagong proseso ng pag-release na nagsimula noong 28 March 2026 (Part 5A ng batas). Para buo itong makuha: bayaran lahat ng upa, linisin ang bahay tulad ng pagdating mo, at ayusin o i-report ang anumang pinsala. Kunan ng litrato ang bahay sa pagdating at pag-alis — ito ang ebidensya mo.
5. Tips ng Pinoy bago pumirma ng lease
- Basahin ang lease bago pumirma — tanungin ang hindi malinaw.
- I-check ang condition report sa paglipat; isulat lahat ng sira na nakita mo.
- Itabi ang resibo ng bond at upa — huwag cash na walang resibo.
- Magtanong sa kababayan na matagal na umuupa sa parehong suburb tungkol sa presyo.
Paalala: Pangkalahatang impormasyon lamang ito, hindi legal o professional advice. Suriin ang opisyal na website ng inyong estado at kumonsulta sa tenancy advice service kung may alitan.