Para Kanino Ito: Kumikita Ka Na, Kailangan Naka-Record
Kabayan, kung sinundan mo ang business series natin (B1 paano magka-business, B2 tax sa business, B3 mag-hire ng staff, B4 paano mag-presyo, B5 paano maghanap ng customers), ito ang B6: paano mag-invoice at mag-record ng benta at gastos. Maraming maliit na business ang kumikita sa umpisa pero nalulugi sa tax time kasi walang record. Ang solusyon ay simple: bawat perang pumapasok at lumalabas, may papel o file.
Basahin din ang B1 dito: Paano Magka-Business sa WA: ABN, Structure at Licence
Step 1: Mag-Issue ng Maayos na Invoice
Ang invoice ang katibayan na may utang sa iyo ang customer. Kahit simpleng lutong-bahay business, gumawa ng invoice na may: pangalan ng business at ABN mo, numero ng invoice (hal. 001, 002, sunod-sunod), petsa, pangalan ng customer, listahan ng binili at presyo, total, at paraan ng bayad. Puwedeng notebook lang sa umpisa, o libreng template sa phone o computer. Ang mahalaga: walang benta na walang invoice, kahit kakilala pa ang bumili.
Step 2: Itago ang Lahat ng Resibo ng Gastos
Bawat sangkap, packaging, stall fee, pamasahe papuntang market, at load pang-reply sa customers ay gastos na dapat naka-record. Kumuha ng isang envelope o folder kada buwan at doon ilagay ang lahat ng resibo. Picturan din gamit ang phone bilang backup. Sa tax time, ang mga resibong ito ang magpapatunay ng gastos mo, kaya ang nawawalang resibo ay nawawalang bawas sa tax. Ugaliin: bili, resibo, tago, picturan.
Step 3: Lingguhang 15-Minutong Kwenta
Pumili ng isang araw kada linggo, hal. Linggo ng gabi, at maglaan ng 15 minuto. Ililista mo lang: magkano ang pumasok ngayong linggo, magkano ang lumabas, at magkano ang natira. Gumamit ng simpleng sample math: kung ang benta mo ay $400 at ang gastos ay $230, ang natira ay $170. Kapag nakikita mo ang numerong ito linggo-linggo, malalaman mo agad kung tumataas ang gastos o kung kailangan nang magtaas ng presyo. Ang hindi nagbibilang, hindi nakakaalam kung kumikita pa ba.
Step 4: Hiwalay ang Pera ng Business sa Personal
Ang pinakakaraniwang mali ng nagsisimula: iisang wallet o bank account ang personal at business. Kapag naghahalo, hindi mo na alam kung kumita ka ba o nalugi. Magbukas ng hiwalay na account o kahit hiwalay na e-wallet para sa business, at doon lang dadaan ang benta at gastos. Ang sahod mo sa sarili ay ililipat mo mula sa business account papunta sa personal account, regular at fixed, para malinaw ang kita ng business.
Paalala: general info lang ito, hindi professional accounting advice. Para sa tax at record-keeping rules, tignan ang business.gov.au at ATO, at kumonsulta sa registered tax agent kung malaki na ang business mo.